ทำไมสต็อกติดลบได้ และตั้งห้ามติดลบที่ไหน

ตอบสั้น: ระบบตรวจยอดคงเหลือเฉพาะตอนบันทึก เอกสารใหม่ ของเอกสาร 5 ประเภท คือ ขาย 44, สั่งขาย 36, รับคืน 46 (บางกรณี), เบิก 56 และโอนย้าย 72 และตรวจเมื่อเปิดสวิตช์ใน erp_option ไว้เท่านั้น เอกสารอื่น เช่น ปรับปรุงลด 68 หรือส่งคืนผู้จำหน่าย 16 รวมถึงการแก้เอกสารเดิม จึงทำให้สต็อกติดลบได้

รายละเอียด

เงื่อนไขที่ระบบจะตรวจ (checkTransSaveRules) ต้องครบทุกข้อ

• เป็นเอกสารใหม่ (IsNew)
• เปิด erp_option.issue_stock_control
• trans_flag อยู่ในชุด 72, 36, 46, 44, 56 โดยไม่นับ 46 ที่ inquiry_type เป็น 1 หรือ 2

สวิตช์ต่อประเภทเอกสาร (stockSwitchesFor)

• ค่าพื้นฐานมาจาก stock_balance_control
• ขาย 44: ตรวจเสมอเมื่อเปิด ic_stock_control
• เบิก 56: ตรวจเสมอเมื่อเปิด issue_stock_control
• 36, 34, 44, 144, 46: ถ้าไม่ได้เปิด ic_stock_control จะไม่ตรวจยอด
• โอนย้าย 72/70: ไม่ตรวจถ้าไม่ได้เปิด transfer_stock_control
• balance_control_type กำหนดระดับที่ตรวจ: 0 = ต่อรหัสสินค้า, 1 = ต่อคลัง, 2 = ต่อที่เก็บ
• สินค้าที่ตั้ง ic_inventory_detail.balance_control = 1 จะไม่ถูกตรวจ
• มีตัวตรวจเสริมคือยอดจอง (stock_reserved_control, เฉพาะขาย 44) และยอดค้างส่ง (stock_accrued_control)

ถ้ายอดไม่พอ ระบบจะไม่บันทึก และแสดงข้อความที่มีคำว่า "ห้ามติดลบ" พร้อมรหัสสินค้าที่ไม่ผ่าน

ผลต่อต้นทุนเมื่อติดลบ: เมื่อจ่ายออกจนจำนวนสะสม ≤0 มูลค่าสะสมจะถูกตั้งเป็น 0 ส่วนต้นทุนเฉลี่ยยังเป็นค่าเดิม เมื่อมีรายการรับเข้าครั้งถัดไป ระบบเริ่มนับใหม่จากรายการรับนั้นทันที ต้นทุนที่ตัดตอนติดลบจึงไม่ถูกปรับย้อนหลัง (ดู ต้นทุนสินค้าคิดแบบไหน ถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่คำนวณยังไง)

ข้อควรระวัง

• ไม่ตรวจตอนแก้เอกสารเดิม เพราะเงื่อนไขคือ in.IsNew การเพิ่มจำนวนในใบขายเดิมจึงทำให้ติดลบได้
• เอกสารที่บันทึกผ่านเครื่องมือโดยตรง (ปรับยอดจากการตรวจนับ LOT, ต้นทุนแฝง) เรียก saveTransTx เองโดยไม่ผ่านการตรวจยอดคงเหลือ (ดู ตรวจนับสต็อกแล้วปรับยอดยังไง (ตรวจนับ 76 → ปรับปรุงเพิ่ม 66 / ลด 68), ค่าขนส่ง ค่าอากรขาเข้า (ต้นทุนแฝง / Landed Cost) เข้าต้นทุนสินค้ายังไง)
• ต้นทุนที่ผ่านช่วงติดลบขึ้นกับลำดับเอกสาร แก้วันที่เอกสารเพียงใบเดียวอาจเปลี่ยนต้นทุนของเอกสารหลายใบ (ดู ทำไมต้นทุนของเอกสารเก่าเปลี่ยนเอง ทั้งที่ไม่ได้แก้เอกสารนั้น)

ดูเพิ่ม

• ยอดคงเหลือสินค้า และต้นทุนเฉลี่ย (stock balance / balance_qty / average_cost / sum_of_cost)
• ลำดับการบันทึกเอกสาร (Transaction Save Flow)
• บทเรียนกฎตอนบันทึกเอกสาร (Trans Save Rules & Validation)
• โอนสินค้าระหว่างคลัง/ที่เก็บ (72/70) ทำงานยังไง ต้นทุนเปลี่ยนไหม
• ยอดในรายงานไม่ตรงกับงบทดลอง (สต็อก ลูกหนี้ เจ้าหนี้) ต้องเช็กอะไรบ้าง

ที่มาในโค้ด

• backend/internal/application/process/trans_save_rules.go:30 readSaveRuleOptions อ่านสวิตช์สต็อกจาก erp_option
• backend/internal/application/process/trans_save_rules.go:55 stockCheckFlags = 72, 36, 46, 44, 56
• backend/internal/application/process/trans_save_rules.go:151 ตรวจเฉพาะ in.IsNew และ issue_stock_control
• backend/internal/application/process/trans_save_rules.go:280 stockSwitchesFor สวิตช์ต่อประเภทเอกสาร
• backend/internal/application/process/trans_save_rules.go:389 checkStockBalance
• backend/internal/application/process/service.go:286 รับเข้าหลังติดลบให้เริ่มนับใหม่