งวดบัญชี ปิดงวด/ปิดปี และประมวลผล GL ใหม่ (Period & Year Close, GL Rebuild)

ในโค้ดมี 3 เรื่องที่คนบัญชีเรียกรวมว่า "ปิดงวด" ซึ่งแยกกันจริง:

1. สถานะงวดใน erp_account_period ใช้กันบันทึก/ลบ/ยกเลิกย้อนหลัง
2. รายการปิดบัญชีรายได้-ค่าใช้จ่าย (GLClose, flag 1998/1999)
3. ประมวลผล GL ใหม่ (RebuildGL)

ดู งวดบัญชีและด่านตรวจงวดปิด (Accounting Period Guard) และ กระบวนการสร้างสมุดรายวัน GL ใหม่ (GL Rebuild Process)

ภาพรวม

flowchart TD
  P["กำหนดงวด menu_account_period → erp_account_period (status 0 = เปิด)"] --> G{"checkOpenPeriod ทุกครั้งที่บันทึก/ลบ/ยกเลิก"}
  G -->|"เปิด"| SAVE["บันทึกเอกสาร → GL อัตโนมัติ"]
  G -->|"ปิด/ไม่พบงวด"| ERR["ปฏิเสธ: ได้ถูกปิดงวดไปแล้ว หรือยังไม่ได้กำหนดงวดบัญชี"]
  SAVE --> PASS["ผ่านรายการ (journal-pass) is_pass"]
  SAVE --> CHK["ตรวจความถูกต้อง GL (gl-check)"]
  CHK --> CLOSE["ปิดรายได้/ค่าใช้จ่าย gl-close: period=1998 / year=1999"]
  SAVE --> RB["ประมวลผล GL ใหม่ /gl/rebuild"]
  P -.->|"เปลี่ยน status เป็นปิดด้วยมือ (ไม่มีฟังก์ชันปิดงวดอัตโนมัติ)"| P

ขั้นตอน

ขั้น	เอกสาร/หน้าจอ	ตารางที่เขียน	ผลบัญชี	path:line
1	กำหนดงวดบัญชี menu_account_period	erp_account_period — งวดบัญชี (เปิด/ปิดงวด) (date_start, date_end, period_number, status)	ไม่มีผลบัญชี · status 0 = เปิด ค่าอื่น = ปิด	backend/internal/application/process/master_detail_specs.go:473-480, backend/internal/application/process/period.go:35-49
2	ทุกการบันทึก/ลบ/ยกเลิก	—	ต้องพบงวดแรกที่ครอบวันที่และ status 0	backend/internal/application/process/period.go:17, :68, :95, :109, :116
3	ผ่านรายการบัญชี (workflow journal-pass)	หัวสมุดรายวันทั่วไป (gl_journal) is_pass	ทำเครื่องหมายผ่านรายการ	backend/internal/application/process/workflow.go:442, :480, backend/internal/adapter/inbound/http/process/workflow_handler.go:52
4	ตรวจสอบ GL (workflow gl-check)	อ่านอย่างเดียว	ตรวจความถูกต้อง 8 ข้อ	backend/internal/application/process/workflow.go:554, backend/internal/adapter/inbound/http/process/workflow_handler.go:59
5	ปิดรายได้-ค่าใช้จ่าย (workflow gl-close) โหมด period → 1998 / year → 1999 (หน้าจอประมวลผลระบบ gl_close_period)	gl_trans, gl_trans_detail, หัวสมุดรายวันทั่วไป (gl_journal), รายการบัญชีแยกประเภท (gl_journal_detail) (journal_type 2)	กลับยอดบัญชี account_type 3,4 ทุกตัวในช่วงวันที่ แล้วลงผลต่าง (กำไร = Cr − Dr) เข้าบัญชีที่ผู้ใช้เลือก (close_to_account) · ไม่มีรหัสกำไรสะสมตายตัว	backend/internal/application/process/workflow.go:766-771, :791-812, :817-818, :891, frontend/account/process/SystemProcessWorkbenchScreen.tsx:530-545
6	บันทึกปิดซ้ำเลขเดิม	ตารางเดียวกับขั้น 5	ลบเอกสารปิดเลขเดิม (doc_no + flag) ใน 4 ตารางก่อน แล้วคำนวณใหม่ใน transaction เดียว	backend/internal/application/process/workflow.go:846, :855
7	ประมวลผล GL ใหม่ /api/v1/process/gl/rebuild (หน้าจอประมวลผลระบบ)	หัวสมุดรายวันทั่วไป (gl_journal), รายการบัญชีแยกประเภท (gl_journal_detail)	ลบ GL อัตโนมัติ (trans_direct<>1) แล้วสร้างใหม่จากเอกสารที่ is_cancel=0 (template ก่อน ไม่มีจึงใช้สูตรมาตรฐาน) แล้วสร้างรายการกลับของเอกสารยกเลิก	backend/internal/application/process/service.go:1297, :1378, :1413-1440, :1480-1496, :1678, backend/internal/adapter/inbound/http/router.go:172, frontend/account/process/SystemProcessWorkbenchScreen.tsx:652

ระหว่าง rebuild ระบบล็อก gl_journal:rebuild และเอกสารที่ลง GL ด้วยมือ (trans_direct=1) จะไม่ถูกสร้างใหม่เลย (service.go:1481-1482, :1496) เช่น สมุดรายวันทั่วไป, ค่าเสื่อม 1801, ขายสินทรัพย์ 1802 ดู วงจรสินทรัพย์ถาวร (Fixed Asset Lifecycle)

จุดตรวจสอบ/validation

• checkOpenPeriod (period.go:17): ไม่พบงวดหรือ status ≠ 0 จะปฏิเสธ วันที่ว่าง = วันนี้
• checkPeriodNotClosed (period.go:27): ผ่อนปรน ใช้กับการลบค่าเสื่อม ไม่พบงวดก็ผ่าน
• ข้อยกเว้น:
  • คลังฝากขาย 521/522/523 บันทึกได้โดยไม่ตรวจงวด แต่การลบยังตรวจ (period.go:126-128)
  • สมุดรายวันมือใช้ flag 0/1999 (period.go:130-131)
• GLClose ตรวจว่า (workflow.go:818-821, :834-835, :868-884):
  • mode ต้องเป็น period หรือ year
  • ต้องมีเลขที่เอกสาร ≤25 ตัว สมุดรายวัน และบัญชีที่ปิดเข้า
  • บัญชีที่ปิดเข้าต้องเป็นบัญชีย่อย
  • เลขที่เอกสารต้องไม่ถูกใช้กับเอกสารอื่น
• RebuildGL มาตรฐานอ่าน period_number จากงวด (ไม่พบ = 0) แต่ไม่ตรวจว่างวดปิดแล้ว (service.go:1585-1598)
• template ที่ Dr ≠ Cr จะถูกข้ามพร้อมคำเตือน ไม่ทำให้ทั้ง rebuild ล้ม (gl_template.go:1003, :1140) ดู เครื่องมือลงบัญชีตามรูปแบบ GL (GL Template Engine)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยตามโค้ด

ข้อความ/อาการ	สาเหตุ	path:line
"วันที่เอกสาร dd/mm/yyyy ได้ถูกปิดงวดไปแล้ว หรือยังไม่ได้กำหนดงวดบัญชี กรุณาตรวจสอบ"	งวดปิดหรือยังไม่สร้างงวดของปีนั้น	backend/internal/application/process/period.go:53-61
"ไม่พบงวดบัญชีของปี ..."	ปิดปีโดยยังไม่มีงวดของปี	backend/internal/application/process/workflow.go:741
"ไม่มียอดรายได้/ค่าใช้จ่ายในช่วงวันที่ ..."	ช่วงวันที่ไม่มียอด account_type 3,4	backend/internal/application/process/workflow.go:855
"ไม่พบบัญชีที่ปิดเข้า ... (ต้องเป็นบัญชีย่อย)"	เลือกบัญชีคุมหรือรหัสไม่มี	backend/internal/application/process/workflow.go:882

• ไม่มีฟังก์ชันปิดงวดที่เปลี่ยน status ให้อัตโนมัติ ต้องแก้ status ในจอกำหนดงวดเอง (ไม่พบในโค้ด)
• GLClose ไม่ตรวจงวดเปิด จึงบันทึกรายการปิดในงวดที่ปิดแล้วได้ (ไม่พบการเรียก checkOpenPeriod ใน workflow.go:817-866)
• flag 1999 ชนกัน 3 ความหมาย จึงควรระวังเวลา query ด้วย trans_flag:
  • รายการปิดสิ้นปี (workflow.go:818)
  • flagJournalVat = 1999 "บัญชี_ข้อมูลรายวัน" (journaltax.go:17)
  • อยู่ใน journalFlags ของสมุดรายวันมือ (period.go:131)
• RebuildGL สร้าง GL ใหม่ในงวดที่ปิดไปแล้วได้ ตัวเลขงบในงวดปิดจึงเปลี่ยนได้หลัง rebuild
• ยกเลิกเอกสารลงรายการกลับในวันที่ยกเลิก ดู แก้ไข ลบ ยกเลิกเอกสาร และผลย้อนกลับ (Edit, Delete, Cancel & Reversal)

ที่มาในโค้ด

• backend/internal/application/process/period.go:17-61, :68, :95, :109, :116, :126-131 — ตรวจงวด
• backend/internal/application/process/master_detail_specs.go:473-480 — master งวดบัญชี
• backend/internal/application/process/workflow.go:442, :480, :554, :741-749, :766-866, :868-891 — ผ่านรายการ ตรวจ GL ปิดงวด/ปี
• backend/internal/application/process/service.go:1297, :1378, :1413-1496, :1585-1598, :1678 — ประมวลผล GL ใหม่
• backend/internal/application/process/gl_template.go:1003, :1140 — template ไม่สมดุล
• backend/internal/adapter/inbound/http/process/workflow_handler.go:52, :59, :66 — action journal-pass, gl-check, gl-close
• frontend/account/process/SystemProcessWorkbenchScreen.tsx:530-545, :652 — จอปิดงวดและประมวลผล GL