สมอง SML

คลังความรู้ / เส้นทางงานธุรกิจ

#flows#cash

เงินสด ธนาคาร และวงจรเช็ค (Cash, Bank & Cheque Lifecycle)

เงินเข้าออกทุกช่องทางเกิดจาก "แท็บชำระเงิน" ของเอกสารต้นทาง (ขายสด 44, รับชำระ 239, จ่ายชำระ 19, มัดจำ ฯลฯ) ซึ่งเขียน cb_trans/cb_trans_detail ส่วนเช็คที่รับ/จ่ายจะถูกนำเข้าทะเบียน cb_chq_list แล้วเดินสถานะด้วยเอกสารเช็คแต่ละชนิด ดู แท็บรับ/จ่ายเงิน และการชำระหนี้ตามบิล (Payment Tab & Bill Settlement) และ วงจรเช็ครับ/เช็คจ่าย บัตรเครดิต และโอนเงินระหว่างบัญชี (Cheque Lifecycle & Bank Transfer)

ภาพรวม

flowchart LR
  SRC["แท็บชำระเงิน 44/239/19/40/110 ..."] --> CB[("cb_trans / cb_trans_detail")]
  SRC -->|"chqListFromPaySQL"| REG[("ทะเบียนเช็ค cb_chq_list")]
  FWD["เช็คยกมา 405/406"] --> REG
  REG --> IN0["รับ: ในมือ (0)"]
  IN0 -->|"410 นำฝาก"| IN1["ฝากแล้ว (1)"]
  IN1 -->|"411 ผ่าน"| IN2["ผ่าน (2)"]
  IN1 -->|"412 คืน"| IN3["คืน (3)"]
  IN2 -->|"412 คืน"| IN3
  IN3 -->|"410 ฝากใหม่ / 416 เปลี่ยน / 418 ตั้งหนี้ใหม่"| NX["1 / 7 / 8"]
  IN0 -->|"413 ขาดสิทธิ์"| IN4["4"]
  REG --> OUT0["จ่าย: ออกแล้ว (0)"]
  OUT0 -->|"451 ผ่าน"| OUT2["2"]
  OUT0 -->|"452 ขาดสิทธิ์"| OUT4["4"]
  OUT2 -->|"453 คืน"| OUT3["3"]
  OUT0 -->|"456 เปลี่ยน"| OUT7["7"]

สถานะคำนวณใหม่จากแถวล่าสุดที่ยังไม่ยกเลิกของเช็คแต่ละใบ (chequeStatusSQL, cheque.go:16-31):

  • รับ (chq_type 1): 405→0, 410→1, 411→2, 412→3, 413→4, 414→6, 416→7, 418→8
  • จ่าย (chq_type 2): 406→0, 451→2, 452→4, 453→3, 456→7
  • บัตรเครดิต (chq_type 3): 461→1, 462→2
  • wallet (chq_type 21): 463→1
  • ไม่มีแถวใดเลย = 0

ขั้นตอน

ขั้น เอกสาร/หน้าจอ ตารางที่เขียน ผลบัญชี path:line
1 รายได้อื่น (250) / ค่าใช้จ่ายอื่น (260) และใบปรับ 252/254, 262/264 รายได้อื่นๆ (Other Income) ค่าใช้จ่ายอื่นๆ (Other Expense) ลดหนี้/เพิ่มหนี้รายได้อื่นๆ (Other Income Credit/Debit Note) ลดหนี้/เพิ่มหนี้ค่าใช้จ่ายอื่นๆ (Other Expense Credit/Debit Note) หัวเอกสารสินค้า/ซื้อ/ขาย (ic_trans), หัวสรุปการรับ/จ่ายเงิน (cb_trans), GL 250: Dr ช่องทางรับหรือลูกหนี้ / Cr รายได้ + ภาษีขาย · 260: Dr ค่าใช้จ่าย + ภาษีซื้อ / Cr ช่องทางจ่ายหรือเจ้าหนี้ (ถ้ามี cb_trans.total_amount_pay ถือเป็นเงินสด) frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:1614, :1708, backend/internal/application/process/service.go:1965-1983, :1998-2049
2 เงินสดย่อย 300 (เมนู "คืน/ลด วงเงินสดย่อย") / 301 (เมนู "รับ/เพิ่ม วงเงินสดย่อย") วงเงินสดย่อย (Petty Cash) หัวเอกสารสินค้า/ซื้อ/ขาย (ic_trans), รายการสินค้าในเอกสาร (ic_trans_detail), หัวสรุปการรับ/จ่ายเงิน (cb_trans), GL 300: Dr เงินสดย่อย 1111-01 (หรือบัญชีของรายการ) / Cr ช่องทางจ่าย · 301: Dr ช่องทางรับ / Cr เงินสดย่อย frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:1802, :1817, backend/internal/application/process/service.go:2207-2220
3 ฝากเงิน (401) / ถอนเงิน (402) บันทึกฝากเงิน / บันทึกถอนเงิน (Bank Deposit / Withdrawal) หัวเอกสารสินค้า/ซื้อ/ขาย (ic_trans), GL 401: Dr ธนาคารตามสมุดบัญชี / Cr เงินสด · 402: Dr เงินสด / Cr ธนาคาร frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:1891, :1906, backend/internal/application/process/service.go:2064-2122
4 โอนระหว่างธนาคาร (422) บันทึกโอนเงินระหว่างธนาคาร (Bank Transfer) หัวเอกสารสินค้า/ซื้อ/ขาย (ic_trans), รายการสินค้าในเอกสาร (ic_trans_detail) + คู่ขาเข้า (SyncTransferPair) Dr สมุดบัญชีปลายทาง / Cr สมุดบัญชีต้นทาง frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:1921, backend/internal/application/process/service.go:2221, backend/internal/application/process/cheque.go:101
5 รับ/จ่ายเช็คในแท็บชำระเงิน หรือเช็คยกมา 405/406 เช็ครับยกมา (Received Cheque Beginning Balance) เช็คจ่ายยกมา (Paid Cheque Beginning Balance) ทะเบียนเช็ค/บัตรเครดิต/กระเป๋าเงิน (cb_chq_list), รายละเอียดรับ/จ่ายเงินแยกรายการ (cb_trans_detail) ตอนรับ: Dr เช็ครับ 1122 · ตอนจ่าย: Cr เช็คจ่าย 2112 (ใน payTenders) · 405/406 ไม่ลง GL backend/internal/application/process/trans.go:1543, backend/internal/application/process/cheque_forward.go:10, backend/internal/application/process/service.go:1861-1867
6 นำฝากเช็ครับ (410) menu_cb_chq_in_payin เช็ครับ: นำฝาก/ผ่าน/คืน/ขาดสิทธิ์/เปลี่ยน/คืนเช็คตั้งหนี้ใหม่ (Received Cheque Lifecycle) หัวเอกสารสินค้า/ซื้อ/ขาย (ic_trans), รายการสินค้าในเอกสาร (ic_trans_detail), GL Dr ธนาคาร (หรือ 1122-01 เช็คระหว่างเรียกเก็บ เมื่อมี 411 ที่ยังไม่ยกเลิก) / Cr เช็ครับ 1122-00 frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:2023, backend/internal/application/process/service.go:2252-2270
7 เช็ครับผ่าน (411) menu_cb_chq_in_pass ic_trans, GL และแก้ GL ของ 410 Dr ธนาคาร / Cr 1122-01 · ถ้าพบ 410 คู่กัน จะ UPDATE บรรทัด Dr ของ 410 ใน gl_journal_detail เป็น 1122-01 frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:2038, backend/internal/application/process/service.go:2271-2293
8 เช็ครับคืน (412) ic_trans, GL Dr 1122-00 / Cr ธนาคาร frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:2053, backend/internal/application/process/service.go:2294-2298
9 เช็ครับขาดสิทธิ์ (413) / 414 / คืนเช็ค-ตั้งหนี้ใหม่ (418) ic_trans, GL Dr ลูกหนี้ / Cr 1122-00 frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:2068, :2098, backend/internal/application/process/service.go:2299-2303
10 เปลี่ยนเช็ครับ (416) menu_cb_chq_renew ic_trans, GL ตกกรณี default: Dr ธนาคาร / Cr 1122-00 frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:2083, backend/internal/application/process/service.go:2304-2309
11 เช็คจ่ายผ่าน (451) / ขาดสิทธิ์ (452) / คืน (453) / เปลี่ยน (456) เช็คจ่าย: ผ่าน/ขาดสิทธิ์/คืน/เปลี่ยน (Paid Cheque Lifecycle) ic_trans, GL 451: Dr เช็คจ่าย 2112 / Cr ธนาคาร · 452, 453: Dr ธนาคาร / Cr เจ้าหนี้ · 456: Dr 2112 / Cr เจ้าหนี้ frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:2212-2257, backend/internal/application/process/service.go:2311-2328
12 บัตรเครดิต 461 (ขึ้นเงิน) / 462 · wallet 463 บัตรเครดิต: ขึ้นเงิน/ยกเลิก (Credit Card Pass/Cancel) บันทึกขึ้นเงิน wallet (Wallet Pass) ic_trans, GL 461: Dr ธนาคาร (+ Dr ภาษีซื้อเมื่อมี VAT) / Cr ลูกหนี้ · 462 และ 463: Dr ลูกหนี้ / Cr ธนาคาร frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:1964, :2342, backend/internal/application/process/service.go:2329-2345
13 ประมวลผลเช็คใหม่ ทะเบียนเช็ค/บัตรเครดิต/กระเป๋าเงิน (cb_chq_list) คำนวณสถานะใหม่ทั้งหมด backend/internal/application/process/cheque.go:329, backend/internal/adapter/inbound/http/router.go:190

หลังบันทึกเอกสารทุกใบ rebuildTransDerived จะเรียก SyncTransferPair (เฉพาะ 422) และ RebuildChequeStatus ให้เช็คที่เกี่ยวข้อง (trans.go:593, cheque.go:68, cheque.go:101) ทะเบียนเช็คดู ทะเบียนเช็ครับ/เช็คจ่าย/บัตรเครดิตรับ (Cheque & Card Register)

จุดตรวจสอบ/validation

  • ตัวเลือกเช็คให้หยิบได้เฉพาะสถานะที่ถูกต้อง (ChequeCandidates, cheque.go:218-266, route /cheque/candidates ที่ router.go:192, จอ frontend/account/transaction/ChequePickerModal.tsx):

    เอกสาร สถานะเช็คที่หยิบได้ เงื่อนไขเพิ่ม
    410, 413 0 หรือ 3 —
    411 1 —
    412 1 หรือ 2 —
    416, 418 0 หรือ 3 ลูกค้าเดียวกัน
    451, 452 0 หรือ 3 —
    453 2 —
    456 0 หรือ 3 ผู้จำหน่ายเดียวกัน

  • โอน 422 (trans.go:1019-1030) ตรวจว่า:

    • ต้องระบุสมุดบัญชีโอนเข้า
    • สมุดบัญชีโอนเข้าต้องไม่ใช่บัญชีเดียวกับโอนออก
    • ค่าธรรมเนียมต้องไม่ติดลบ

  • บัญชี 1122-01 "เช็ครับระหว่างเรียกเก็บ" ถูกสร้างในผังบัญชีอัตโนมัติถ้ายังไม่มี (service.go:2244-2248)

  • payReceiveFlags (trans.go:1331) กำหนดว่าเอกสารใดมีแท็บชำระเงิน (รวม 300)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยตามโค้ด

  • ตอนบันทึกไม่พบการตรวจสถานะเช็คซ้ำ (ไม่พบในโค้ดที่อ่าน) การกันสถานะผิดอยู่ที่ตัวเลือกเช็คเท่านั้น ถ้าเรียก API ตรงจึงข้ามได้
  • ชื่อเมนูกับ GL ของ 300 ไม่ตรงกัน ควรให้ลุงจืดยืนยัน:
    • เมนูชื่อ "คืน/ลด วงเงินสดย่อย" (transMenuMap.ts:1802)
    • แต่ GL ลง Dr เงินสดย่อย และคอมเมนต์ในโค้ดเรียก 300 ว่า "Petty cash withdraw" (service.go:2207)
  • 453 ในสาขา else ของเช็คจ่ายเป็นโค้ดที่ไม่มีวันถูกเรียก เพราะ 452/453 ถูกจับไปก่อน (service.go:2313-2321)
  • 463 (wallet) ลง GL แบบเดียวกับ 462 คือ Dr ลูกหนี้ / Cr ธนาคาร ขณะที่สถานะ 463→1 เหมือน 461 ขึ้นเงิน ทิศ GL จึงดูสวนกัน ควรตรวจกับลุงจืด (service.go:2329-2345, cheque.go:27)
  • 416 เปลี่ยนเช็คไม่มีสาขา GL ของตัวเอง จึงใช้ default Dr ธนาคาร / Cr 1122-00 (service.go:2304-2309)
  • 411 แก้ GL ของเอกสาร 410 อีกใบโดยตรง ถ้าประมวลผล GL ใหม่ทั้งชุดจะได้ผลตามลำดับเอกสาร ดู กระบวนการสร้างสมุดรายวัน GL ใหม่ (GL Rebuild Process)

ที่มาในโค้ด

  • backend/internal/application/process/cheque.go:16-31, :68, :101, :218-266, :329 — สถานะ, rebuild, คู่โอน, ตัวเลือกเช็ค
  • backend/internal/application/process/cheque_forward.go:10 — เช็คยกมา 405/406
  • backend/internal/application/process/trans.go:593, :631, :1019-1030, :1331, :1543 — derived, isChequeFlag, ตรวจโอน, แท็บชำระเงิน, chqListFromPaySQL
  • backend/internal/application/process/service.go:1861-1867, :2064, :2207-2345 — tenders และ GL เงินสด/ธนาคาร/เช็ค/บัตร
  • frontend/account/tabs/transMenuMap.ts:1614-2342 — เมนูเงินสด/ธนาคาร/เช็ค
  • frontend/account/transaction/ChequePickerModal.tsx — จอเลือกเช็ค